نکاتی در تغذیه کودک

                                                              تغذیه كودك ۵-۱ ساله

شیرخواران از یك سالگی به بعد، علاوه بر غذاهایی كه خوردنشان را در سال اول زندگی یاد گرفته اند، باید از غذای سفره خانواده نیز استفاده كنند. این كودكان رشد سریع دارند و مقاومت كافی در مقابل بسیاری از بیماری ها را هم ندارند و دندان هایشان نیز كامل نشده است. بنابراین باید در غذا دادن به آن ها، دو شرط اساسی زیر را رعایت كرد:

- غذاهایشان كم حجم، پرانرژی و زود هضم باشد.

- به دفعات زیاد در اختیار آنان قرار داده شود.

علاوه بر این، میزان رشد و فعالیت كودكان در سنین یك تا دو سالگی با كودكان سه ساله و بیشتر با هم فرق دارد و باید هنگام تغذیه آنان، این موضوع را نیز در نظر گرفت.

• تغذیه كودك یك تا دو سال

همان طور كه گفته شد، این كودك رشد سریع و فعالیت زیاد دارد و در نتیجه به غذای بیشتر نیاز دارد. ولی از سوی دیگر حجم معده اش كم و دندان هایش نیز كامل نیست، لذا لازم است در تغذیه او به نكات زیر توجه كنید:

1. علاوه بر استفاده از شیر مادر، ۵ تا ۶ بار در شبانه روز به او غذا بدهید.

2. غلاتی كه كودك قدرت جویدن آن ها را دارد مانند برنج به صورت كته های مختلف مخلوط با سبزی ها، حبوبات و گوشت های نرم به او بدهید.

3. اگر كودك مبتلا به یبوست است در تهیه سوپ او، علاوه بر سبزی ها (سیب زمینی، هویج، كدو، فلفل سبز، سبزی های برگی و ...) از برگه هلو، زردآلو و آلو به مقدار كم استفاده كنید.

4.  غذای كودك را تمیز و كاملا" پخته تهیه كنید و پس از خنك كردن به او بدهید.

5.  باقیمانده غذا را در یخچال و یا فریزر نگه داری كنید.

6.  به كودك كمك كنید خودش غذا بخورد و اطمینان حاصل كنید كه فقط آب خورش و آب گوشت را نخورد.

7. قبل از این كه فلفل، ادویه و یا چاشنی های تند را به غذای خانواده اضافه كنید. غذای او را بردارید.

8.  به غذای كودك كمی روغن مایع یا كره اضافه كنید تا مقوی تر شود.

9. وقتی می خواهید گوشت، مرغ یا ماهی به كودك بدهید، آن را تكه تكه كرده و استخوان ها و تیغ های آن را بگیرید.

10.  مایعات را همیشه با قاشق یا فنجان به او بدهید.

• نحوه از شیر گرفتن كودك:

اصولا" بهتر است كودك را به تدریج از شیر بگیرید بدین ترتیب ابتدا شیردهی در صبح را قطع كنید و پس از یك یا دو هفته شیردهی در طول بعد از ظهر و سرانجام در هنگام شب قطع كنید و زمانی كه كودك تمایل به شیرخوردن دارد او را به زور از خود دور نكنید زیرا ممكن است كودك عصبی و ناراحت شود.

• تغذیه كودك ۳ تا ۵ سال

بعد از دو سالگی با آهسته شدن رشد، اشتهای كودك هم كاهش می یابد. بنابراین با توجه به روند رشد كودك تقاضا برای دریافت غذا نیز تغییر می كند. هر چند میزان دریافت انرژی از یك غذا تا غذای دیگر متفاوت است اما كل غذای دریافتی روزانه كودك ثابت است. كودك در یك سالگی به ۱۰۰۰ كیلو كالری و در ۳ سالگی به ۱۳۰۰ كیلوكالری انرژی نیاز دارد البته نیاز به انرژی كودكان براساس میزان فعالیت فیزیكی آن ها متفاوت است.

• برنامه غذایی كودك

در برنامه غذایی كودك باید از ۵ گروه غذایی اصلی یعنی گروه نان و غلات، میوه ها، سبزی ها، شیر و لبنیات و گروه گوشت و جایگزین های آن استفاده شود.

انرژی:

كودك برای رشد، بازی و سایر فعالیت های فیزیكی، مقابله در برابر بیماری های عفونی نیاز به انرژی دارد كه با مصرف مواد قندی، نشاسته ای (نان، برنج و ...) و چربی ها (كره و روغن) می توان آن را تامین نمود.كودكانی كه عادت به بازی و فعالیت زیاد دارند، نیازشان به انرژی بیش از كودكانی است كه تحرك كمتری دارند. همچنین كودك پس از بیماری برای جبران وزن از دست رفته نیاز به انرژی بیشتری دارد.

پروتئین:

كودك در حال رشد است و برای ساخت و نگهداری ماهیچه ها، استخوان ها و سایر بافت های بدن و مقاومت در برابر عوامل بیماریزا نیاز به پروتئین دارد كه می تواند با مصرف منابع پروتئین حیوانی مانند گوشت قرمز و سفید، شیر، ماست، پنیر و تخم مرغ و یا پروتئین های گیاهی مانند حبوبات و غلات نیاز خود را برآورده نماید (مانند عدسی و نان، شیربرنج)

ویتامین ها و املاح :

كودك در این سنین جهت حفظ سلامتی و افزایش مقاومت در برابر عفونت ها نیاز به ویتامین ها و املاح مختلف دارد و با مصرف روزانه منابع غذایی حاوی آن ها می تواند نیازهای خود را تامین كند مانند ویتامین A كه (در مواد غذایی مانند كره، جگر، میوه هایی مثل زردآلو، طالبی، هلو، سبزی های سبز و زرد مانند هویج، كدو حلوایی، اسفناج و جعفری وجود دارد).

C ویتامین (از مهم ترین منابع ویتامینC می توان به مواد غذایی نظیر مركبات، گوجه فرنگی، جعفری و كلم اشاره نمود). كلسیم وفسفر درغذاهایی مانند شیر، ماست، پنیر و بستنی وجود دارد.

ویتامین Dاز طریق قراردادن دست و پا و صورت كودك به طور روزانه ۱۰ دقیقه در برابر نور مستقیم خورشید تامین می شود و از منابع غذایی خوب آهن می توان انواع گوشت قرمز و سفید، انواع حبوبات مانند لوبیا، عدس و سبزی ها مانند اسفناج و جعفری را نام برد.

• الگوی غذایی صحیح كودكان :

برنامه غذایی مناسب كودكان سنین زیر ۵ سال باید روزانه حاوی تمام گروه های غذایی اصلی شامل نان و غلات ، میوه ها و سبزی ها شیر ولبنیات و گوشت و جانشین ها باشد .

• تعداد وعده های غذایی

كودك باید در روز حداقل ۵ وعده غذا شامل سه وعده اصلی و دو میان وعده بخورد. صبحانه كودك مهم ترین وعده غذایی او است و مصرف آن موجب یادگیری بهتر و دقت بیشتر او می گردد. برنامه غذایی كودك را باید طوری تنظیم نمود كه صبحانه را با سایر افراد خانواده بخورد تا عادت به صبحانه خوردن دراو ایجاد شود.

• میان وعده

میان وعده غذای مختصری است كه بین دو وعده اصلی به كودك داده می شود. از آن جایی كه معده كودك كوچك است ولی نیاز او به انرژی زیاد می باشد، با خوردن سه وعده اصلی غذا نیازهایش تامین نمی گردد. باید به یاد داشت كه میان وعده تنها سهم كوچكی در تامین نیازهای غذایی كودك دارد و هیچ گاه جای وعده اصلی را نخواهد گرفت. بنابراین میان وعده ها باید بین وعده اصلی به كودك داده شود به طوری كه۲-۳ ساعت با وعده اصلی غذایی فاصله داشته باشد.

میان وعده هایی مانند شیر پاستوریزه یا جوشیده، نان و پنیر، خرما، بیسكویت، میوه و خشكبار مانند بادام، پسته، گردو، كشمش، توت خشك و... جهت تغذیه كودك مناسب می باشند. از دادن تنقلاتی مانند پفك، یخمك، چیپس و .... كه ارزش تغذیه ای آن ها كم است باید خودداری نمود زیرا خوردن این مواد غذایی اشتهای كودك را كم كرده و باعث می شود تا نتواند غذای اصلی را بخورد.

• نكات مهم رفتاری در تغذیه كودك

1. كودك باید در زمان خوردن در وضعیت راحتی قرار گیرد و غذا نزدیك او باشد تا كودك بتواند به راحتی بدون این كه تحت فشار قرار گیرد، غذا بخورد.

2. بشقاب و لوازم غذا خوردن باید از جنس نشكن باشد. زیرا در صورت شكستن ظرف كودك ممكن است احساس یاس كند یا والدین عصبانی شوند.

3. رنگ مواد غذایی در اشتهای كودك و علاقه او به غذا تاثیر می گذارد. خوردن غذاهایی با رنگ های سبز، نارنجی و زرد برای او جالب است. به عنوان مثال می توان از سبزی های برگ سبز و یا هویج و گوجه فرنگی استفاده كرد.

4. بجای آب میوه صنعتی از آب میوه طبیعی استفاده كنید زیرا به آب میوه صنعتی مواد قندی، رنگ وماده معطر اضافه شده است.

5. غذا خوردن در یك ساعت معین سبب تحریك اشتهای كودك می شود.

6. خستگی كودك مهمترین عامل از بین بردن اشهای اوست. بهتر است بعد از استراحت به كودك غذا داده شود.

7. دادن وقت كافی به كودك برای صرف غذا بسیار مهم است بهتر است از شتاب و عجله در هنگام غذا خوردن پرهیز كرد.

8. دادن غذای یكنواخت و تكراری سبب بیزاری كودك می شود. حتی اگر غذای مورد علاقه كودك، پشت سرهم به او داده شود، كودك از خوردن آن خودداری می كند.

9. باید كودك را با انواع غذاهای مختلف آشنا كرد. بهتر است غذای جدید را ابتدا یك فرد بزرگتر خانواده بخورد تا الگویی برای كودك باشد.

10. بی تحركی، خواب ناكافی و بیماری كودك موجب بی اشتهایی و غذا نخوردن كودك می شود.

• چند نكته مهم برای بهداشت غذای كودك:

1. قبل و بعد از تهیه غذا دست ها باید شسته شوند.

2.  غذاها خوب پخته شوند. زیرا حرارت موجب از بین رفتن میكروب های بیماری زا می شود و خطر آلودگی احتمالی غذا در اثر حرارت از بین می رود.

3.  غذای كودك باید برای هر وعده تازه تهیه شود و فاصله بین وقتی كه غذای كودك پخته می شود تا زمانی كه به كودك غذا داده می شود طولانی نباشد زیرا احتمال دارد میكروب ها در غذا تكثیر یابند.

4. غذاهای پخته به طور صحیح نگهداری شود. غذاهای باقیمانده سریعا" خنك و در ظرف دربسته در داخل یخچال نگهداری شود.

5.  در تهیه غذای كودك از مواد غذایی سالم و پاكیزه استفاده شود.

6. برای نوشیدن و تهیه غذا نیز از آب سالم استفاده شود.

7. غذاها از دسترس حشرات و جوندگان دور نگهداری شود. بدین منظور غذاها باید در ظرف درب دار و دور از دسترس حیوانات و حشرات نگهداری شود چون حیوانات حامل میكروب های بیماری زا هستند.

نظرات